ZZP Servicedesk

Vooruitzien is overleven: zo reken je als zzp’er af met coronastress

Via scenarioplanning jouw overlevingskans vergroten als zzp'er

Vooruitzien is overleven: zo reken je als zzp’er af met coronastress

Share on facebook
Share on linkedin
Share on twitter
Share on email
De coronacrisis heeft het zzp-landschap volledig op zijn kop gezet. Nog nooit was het zo onduidelijk hoe de toekomst eruit zal zien. Als ondernemer wil je in deze onzekere fase de juiste keuzes maken om ook in het leven na corona je brood te verdienen. Hoe kun je bepalen welke acties je nu moet ondernemen om straks succesvol te zijn? Scenarioplanning biedt uitkomst.

In dit artikel:
Wat gaat er binnen mijn branche veranderen?
Wat is scenarioplanning?
De drie voordelen van scenarioplanning
Voorbeeld 1: een introductie
Voorbeeld 2: scenarioplanning tijdens de coronacrisis
Aan de slag
Extra tips
Conclusies en aanbevelingen

Wat gaat er binnen mijn branche veranderen?

Deze vraag is niet met zekerheid te beantwoorden. Hoe diep je er ook over nadenkt en hoeveel je er ook over leest; verder dan een goed onderbouwde inschatting zal je niet komen.

Het enige dat je momenteel met zekerheid kunt zeggen, is dat het gedrag van consumenten door de coronacrisis in veel branches drastisch verandert. De kans is groot dat dit in jouw branche ook gaat gebeuren. Dergelijke onzekerheid geeft veel zzp’ers een onrustig gevoel en maakt het moeilijker om te kiezen aan welke acties jij nu jouw kostbare tijd besteedt.

Wat is scenarioplanning?

Wanneer mensen over scenario’s nadenken, zijn ze intuïtief geneigd om alleen over korte termijn scenario’s na te denken, die een positieve uitkomst hebben en het meest waarschijnlijk zijn. Vooral voor ondernemers is een dergelijke instelling levensgevaarlijk. Zelfs als je met 80% zekerheid een voorspelling kunt maken, wil je namelijk niet al je pijlen op die ene uitkomst richten. Want wat gebeurt er dan als je er toch naast zit? Door in scenario’s te denken ben je beter voorbereid op verschillende uitkomsten en sta je straks niet met lege handen.

De drie voordelen van scenarioplanning

  1. Voorbereid op negatieve uitkomsten

Mensen, en vooral ondernemers, zijn vaak geneigd van het positieve uit te gaan. In eerste instantie is dit een waardevolle gewoonte, die je helpt om belangrijke kansen te signaleren. Tegelijkertijd is een te positieve kijk vanuit ondernemersperspectief een enorm gevaar. Veel ondernemers kunnen bevestigen dat zij in een optimistische beginfase duizenden euro’s hadden kunnen besparen door een meer gecalculeerde aanpak te kiezen.

  1. Voorbereid op minder waarschijnlijke uitkomsten

Het is menseigen om uit te gaan van het meest waarschijnlijke scenario en de minder waarschijnlijke uitkomsten volledig te negeren. Wanneer iemand een scenario eenmaal gelooft, gaat men van nature bovendien op zoek naar bewijs dat bevestigt dat dit scenario inderdaad plaats zal vinden. Dit fenomeen heet confirmation bias en zorgt ervoor dat je ongewenst een tunnelvisie creëert. Scenarioplanning zorgt ervoor dat je ook de minder waarschijnlijke uitkomsten op papier zet en nadenkt over welke acties jouw onderneming in dat scenario overeind kunnen houden.

  1. Voorbereid op de lange termijn

Of je het nu leuk vindt of niet, als mens en ondernemer heb je over het algemeen de neiging veel aandacht te besteden aan zaken die invloed hebben op de korte termijn. Psychologen noemen deze gewoonte present bias en het nadeel ervan is dat je keuzes vaak niet de beste zijn voor de lange termijn. Met scenarioplanning dwing je jezelf ook over de lange termijn na te denken en zeker te stellen dat je daarop anticipeert.

Voorbeeld 1: een introductie

We leggen scenarioplanning uit aan de hand van een eenvoudig te visualiseren voorbeeld: de uitvinding van de auto.

ObservatieDirect gevolgIndirect gevolgKans
Uitvinding van de autoWegen worden verbeterdSnelwegen worden aangelegdBouw motels en wegrestaurants
 Er vinden ongelukken plaatsMensen kunnen geen reparatie betalenStart verzekeringsmaatschappij
 Men gaat lange afstanden afleggen met de autoMen heeft ver van huis benzine nodigBouw benzinestations
Een voorbeeld van hoe scenarioplannin’ er in 1885 (uitvinding van de auto) uit had kunnen zien.

Zoals te zien in het voorbeeld van de auto is het model effectief als je een observatie vastlegt en vervolgens uitschrijft welke gevolgen en kansen daaruit voortvloeien. Hieronder leggen we uit wat in iedere kolom ingevuld dient te worden.

  1. Observatie

In de meest linker kolom vind je ruimte om je observatie in te vullen. Dit is een constatering van een verandering die je ziet die mogelijk relevant is voor jouw toekomstige bedrijfsvoering. Dit kan gaan om een verandering in je branche, een verandering van klantgedrag of de verandering van klantbehoeften.

  1. Direct gevolg

Wat is het directe gevolg van jouw observatie? Wiens leven verandert op welke manier? Zoals je straks zult ontdekken is dit een cruciale stap om kansen voor jouw onderneming te ontdekken.

  1. Indirect gevolg

Veel ondernemers denken na over de directe gevolgen van een verandering. Veel minder ondernemers nemen de moeite na te denken over de effecten van dat gevolg. Door als zzp’er die extra stap wel te zetten kun je een markt ontdekken met veel minder concurrentie.

  1. Kans

Welke kansen vloeien voort uit de (in)directe gevolgen van jouw observatie? Het antwoord op die vraag helpt je duidelijkheid te creëren over welke acties jouw kostbare tijd waard zijn.

Voorbeeld 2: scenarioplanning tijdens de coronacrisis

Hoe kun je het denken in scenario’s specifiek inzetten tijdens de coronacrisis? We helpen je in de goede richting met onderstaand voorbeeld.

ObservatieDirect gevolgIndirect gevolgKans
Verplichte zelfisolatieMan, vrouw en kinderen besteden extreem veel tijd samen in een kleine ruimteMeer ruziesDigitale relatietherapie sessies
Sportscholen gaan dichtMen start met thuis sportenMen heeft motivatie nodigDigitale sportlessen
Geen onnodige reistijd naar werkMen heeft meer tijd voor oefenen op muziekinstrumentFamilieleden kunnen het geluid van oefenen niet uitstaanOplossingen om muzikaler te worden zonder instrument
Kroegen gaan dichtMen mist plezier en saamhorigheidsgevoelMen staat open voor creatieve ideeën voor een beter gevoelStart digitale pubquiz
Een voorbeeld van hoe scenarioplanning kansen kan blootleggen tijdens de coronacrisis.

Aan de slag

Onderstaand vind je het meest complete schema dat je kunt gebruiken om tijdens de coronacrisis kansen te ontdekken voor jouw onderneming. Het grote verschil met de voorbeelden hierboven is dat het schema scenario’s als uitgangspunt heeft in plaats van observaties. Dit komt omdat dit model is gericht op hypothetische scenario’s in de toekomst en er daarom nog niet gesproken kan worden van observaties.

Als voorbeeld hebben we het schema ingevuld vanuit het perspectief van een restauranteigenaar. Onderaan het schema vind je extra tips en uitleg om het schema compleet te maken.

ScenarioWaarschijnlijkheidDirect gevolgIndirect gevolgKansRelevante acties om kans te benutten
Online bestellen wordt de nieuwe norm20%Ik heb minder oppervlakte nodig voor tafelsIk heb meer ruimte om waarde toe te voegen voor mijn online klantenAanbieden van nieuwe dienst in mijn restaurantUitzoeken welke restaurants succesvol een duale functie hebben
Situatie wordt hetzelfde als voor corona50%Ik heb een goed ingespeeld team nodig, waarvan alle leden bekend zijn met mijn keukenIk moet tijd inplannen om goede mensen te leren kennen en hen te trainenVergroten netwerk via digitale platformen en 1 op 1 kooksessies in de huidige keukenFacebookgroep starten voor ambitieus horecapersoneel
Er komt een enorme piek van mensen die uit eten willen20%Ik moet klanten ‘nee’ verkopen, omdat mijn restaurant vol zitMensen staan open voor alternatievenAanbod uitbreiden met early dinners (voor 17u)Uitzoeken welke concepten dit succesvol doen  
Ik kan de lopende kosten tijdens de coronacrisis niet doorbetalen10%FaillissementIk kan mijn tijd en kennis op een andere manier inzettenAanbieden alternatieve dienstverleningBijscholen op onderwerp om een sterke start te maken
Een voorbeeld van hoe een restauranteigenaar via scenarioplanning kansen voor zijn onderneming kan ontdekken. Teken het schema na en probeer het in te vullen vanuit jouw perspectief.

Extra tips

  1. Waarschijnlijkheid inschatten

In de tweede kolom zie je de mogelijkheid om in te schatten hoe groot de kans is dat dit scenario daadwerkelijk plaats zal vinden. Het inschatten van deze kansen is geen exacte wetenschap; het gaat erom dat je een gevoel hebt bij hoe waarschijnlijk het is dat dit specifieke scenario realiteit wordt. Die inschatting helpt je namelijk om te beredeneren hoeveel tijd je wilt besteden om je op dit scenario voor te bereiden.

Het is een goede gewoonte om het document er regelmatig bij te pakken en aan de hand van de nieuwe informatie die je hebt ingewonnen te herzien.

  1. Waarschijnlijkheid: geen 100%

Wanneer je de verschillende percentages in de tweede kolom bij elkaar optelt, is het niet nodig op 100% uit te komen. Het kan namelijk voorkomen dat meerdere scenario’s realiteit worden. In het voorbeeld van het restaurant kan bijvoorbeeld zowel het eerste scenario (online bestellen wordt de nieuwe norm) als het derde scenario (een enorme piek van mensen die uit eten willen) realiteit worden.

  1. Relevante acties

In deze kolom kun je de acties uitschrijven die jouw onderneming vooruithelpen in het geval dat het door jou voorspelde scenario daadwerkelijk plaatsvindt. Beschrijf bij elk scenario tenminste één actie die je kunt verrichten om beter voorbereid te zijn. Bij de acties met een hoge waarschijnlijkheid is het logisch meerdere acties uit te schrijven en die voor de korte termijn in te plannen.

  1. Praktisch

Pak een vel papier en teken de tabel na of maak zes kolommen in Excel, waarmee je direct aan de slag kunt. Hulp nodig? Voor vragen kun je terecht op onze Facebook pagina of bij onze adviseurs.

Conclusies en aanbevelingen

Als ondernemer leef je momenteel in grote onzekerheid. Het valt niet vast te stellen hoe de toekomst eruit gaat zien en dat maakt het lastig prioriteiten te stellen. Door te denken in scenario’s ben je op veel uitkomsten voorbereid en zo vergroot je de overlevingskans van je onderneming.
Ga actief aan de slag met de schema’s in dit artikel en je zult merken dat je jouw perspectief verbreed, minder stress ervaart en sneller op de aanstaande veranderingen kunt anticiperen.

ZZP LIDMAATSCHAP

Onbeperkt advies voor een laag bedrag

€ 12,50

 p. maand*

                    * excl. 21% btw 

Derde steunpakket officieel bekendgemaakt dit betekent het voor zzpers
Op vrijdag 28 augustus heeft het kabinet het derde steunpakket voor ondernemers in coronacrisis gepresenteerd. De belangrijkste informatie voor zzp’ers vind je in dit…
aanvragen regelingen zzp coronacrisis
Gratis premium Download ZZP tegemoetkomingen tijdens coronacrisis Welke regelingen zijn er en hoe vraag je ze aan? Het kabinet heeft de regelingen uit het…
Derde steunpakket bijna bekend voor zzp'ers coronacrisis
Het tweede steunpakket loopt af op 1 oktober en daarom zal het kabinet binnenkort een nieuw steunpakket presenteren. Hoewel over veel details nog wordt…
eigen bedrijf beginnen tijdens corona
Financiële crises blijken meer dan eens het startschot voor gigantische ondernemingen. General Motors, Microsoft, Google, Burger King en Salesforce zijn slechts een greep uit…

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief!

Zo blijf je op de hoogte van alle trends en ontwikkelingen op het gebied van zelfstandig ondernemerschap.